Trong hồ sơ nghiệm thu, dòng "kèm chứng chỉ 3.1" xuất hiện thường xuyên nhưng ít khi được hiểu đúng. Nhiều người coi mọi loại giấy tờ đi kèm hàng là như nhau. Thực ra EN 10204 phân biệt bốn loại tài liệu kiểm tra, khác nhau ở một điểm cốt lõi: số liệu trên giấy có phải đo trên chính lô hàng bạn nhận hay không, và ai ký xác nhận.
Ranh giới giữa 2 và 3 quan trọng hơn nhiều so với các con số phía sau dấu chấm.
| Loại | Tên | Nội dung | Ai xác nhận |
|---|---|---|---|
| 2.1 | Bản tuyên bố phù hợp với đơn hàng | Nhà sản xuất tuyên bố sản phẩm phù hợp yêu cầu đơn hàng. Không có kết quả thử nghiệm nào. | Nhà sản xuất |
| 2.2 | Báo cáo thử nghiệm | Có số liệu thử, nhưng là số liệu từ kiểm tra không đặc trưng — không gắn với lô hàng cụ thể. | Nhà sản xuất |
| 3.1 | Chứng chỉ kiểm tra 3.1 | Số liệu đo trên chính lô hàng giao. | Đại diện kiểm tra được ủy quyền của nhà sản xuất, độc lập với bộ phận sản xuất |
| 3.2 | Chứng chỉ kiểm tra 3.2 | Số liệu đo trên chính lô hàng giao. | Đại diện của nhà sản xuất và đại diện của bên mua hoặc cơ quan kiểm định được chỉ định |
Lưu ý về phiên bản: EN 10204 bản 2004 chỉ còn bốn loại nêu trên. Các ký hiệu 2.3, 3.1.A, 3.1.B, 3.1.C của bản 1991 đã bị bỏ. Nếu nhận được chứng chỉ ghi "3.1.B", đó là tài liệu theo bản cũ hoặc do đơn vị lập nhầm — nên yêu cầu làm lại theo bản hiện hành để tránh tranh cãi khi nghiệm thu.
Điểm khác biệt giữa 3.1 và 3.2 không phải mức độ chính xác của phép thử mà là ai chứng kiến và ký. Cả hai đều dựa trên kiểm tra đặc trưng. Loại 3.2 thường chỉ được yêu cầu cho thiết bị áp lực, kết cấu quan trọng, hoặc khi hợp đồng có bên thứ ba giám sát.
| Trường hợp | Loại tối thiểu nên yêu cầu |
|---|---|
| Vật tư phổ thông, tải nhẹ, thay thế được dễ dàng | 2.1 hoặc 2.2 — thường là đủ và không nên đòi hơn vì làm tăng giá và thời gian giao. |
| Bulong kết cấu chịu lực, mối ghép dự ứng lực | 3.1 |
| Bulong cấp 10.9 / 12.9 có lớp phủ điện phân | 3.1, kèm hồ sơ khử giòn hydro |
| Thiết bị áp lực, đường ống hơi, nồi hơi | 3.1 hoặc 3.2 tùy quy định áp dụng |
| Chi tiết làm việc ở nhiệt độ thấp | 3.1 kèm kết quả thử độ dai va đập ở nhiệt độ làm việc |
| Dự án có bên thứ ba giám sát hoặc yêu cầu hợp đồng | 3.2 |
Một chứng chỉ 3.1 dùng được phải cho phép bạn nối giấy với hàng trong tay. Sáu mục cần kiểm:
Ở Việt Nam, ba loại giấy tờ này hay bị nhắc chung nhưng trả lời ba câu hỏi khác nhau:
Vì thế, khi yêu cầu kỹ thuật viết "kèm CO/CQ", nó chưa ràng buộc được gì về mặt kỹ thuật. Cách viết chặt chẽ là: "Bulong ISO 4014 cấp 8.8 theo ISO 898-1, mạ kẽm nhúng nóng theo ISO 10684, đai ốc cùng hệ; kèm chứng chỉ kiểm tra loại 3.1 theo EN 10204 có ghi số lô, đối chiếu được với ký hiệu dập trên mũ."
Chứng chỉ không làm bulong khỏe hơn. Giá trị của nó nằm ở chỗ: khi có sự cố, nó cho phép truy ngược tới lô, tới mẻ thép, tới quy trình phủ — và nhờ đó biết được sự cố là của một chiếc, của một lô, hay của cả cách chọn vật tư.
Khác ở người xác nhận, không khác ở phép thử. Cả hai đều dựa trên kiểm tra đặc trưng, tức đo trên chính lô hàng giao. Loại 3.1 do đại diện kiểm tra được ủy quyền của nhà sản xuất ký, người này phải độc lập với bộ phận sản xuất. Loại 3.2 cần thêm chữ ký của đại diện bên mua hoặc cơ quan kiểm định được chỉ định.
Không chắc chắn, vì CQ chỉ là tên gọi chung chứ không phải một tiêu chuẩn. Nội dung của nó tùy từng nhà cung cấp: có tờ chỉ tương đương loại 2.1 là bản tuyên bố phù hợp, có tờ đầy đủ như 3.1. Cách duy nhất để biết là đọc nội dung: có số lô không, có kết quả thử trên chính lô đó không, ai ký và có độc lập với sản xuất không.
Không nên. Với vật tư phổ thông tải nhẹ, yêu cầu 3.1 chỉ làm tăng giá và kéo dài thời gian giao mà không thêm giá trị. Nên dành 3.1 cho bulong kết cấu chịu lực, mối ghép dự ứng lực, chi tiết cấp 10.9 và 12.9 có mạ điện phân, thiết bị áp lực và chi tiết làm việc ở nhiệt độ thấp.
Bắt đầu từ số lô: số lô trên chứng chỉ phải xuất hiện trên bao bì hoặc phiếu giao hàng. Sau đó đối chiếu ký hiệu dập trên mũ bulong — ISO 898-1 yêu cầu ghi cấp bền và dấu nhà sản xuất — với thông tin trên chứng chỉ. Cuối cùng so từng giá trị cơ tính với mức tối thiểu của cấp bền đã đặt hàng.